Onder leiding van de jonge dirigent Nicolò Umberto Foron speelt het Noord Nederlands Orkest muziek van Erik Satie, een nieuw celloconcert van Jan Peter de Graaff en de Tweede symfonie van Michael Nyman in het NTR Avondconcert. Tussen cd-opnames en een repetitie in vertelt Foron over de bijzondere samenwerkingen die ten grondslag liggen aan het programma.
Voor Foron is het een droom om zulk modern repertoire te dirigeren. Op zijn palmares prijkt uiteraard het symfonische repertoire en hij dirigeerde al diverse operaproducties, maar het bijzondere aan dit programma is dat hij over ieder stuk heeft kunnen spreken met de componisten.
Sinds november spreken Foron, celliste Maya Fridman en componist Jan-Peter de Graaf al met elkaar over het nieuwe concert voor cello en orkest, The Forest in April. Het werk is dan ook speciaal voor deze gelegenheid geschreven. “Met Jan-Peter spreek ik al zeker een jaar”, vertelt Foron enthousiast en in rap tempo. “We hebben het over de verschillende manieren waarop je de muziek op kan schrijven, tempomarkeringen, onze verschillende kijk op zaken. Door met een componist te spreken, krijg ik een nog beter begrip voor de muziek. Inmiddels voelen zowel Maya als Jan-Peter niet alleen als collega’s, maar ook als vrienden.”
Fridman speelde eerder al Rimpelingen, het eerste celloconcert van de hand van De Graaff. Volgens Foron is ze een natuurlijke keuze voor de première van het tweede celloconcert. “Ze heeft bepaalde kwaliteiten die heel mooi samenkomen in het stuk. In het eerste deel moet ze bijvoorbeeld ook zingen terwijl ze speelt. In het stuk, dat gaat over de klimaatverandering, neemt zij als cellist de rol van de mens in en is het orkest de natuur.”
Beroemde pianowerken
Het programma opent met Gnossienne nr.1 en Gymnopédie nr.1 van Erik Satie. De beroemde pianowerken van Satie zijn door Anthony Fiumara bewerkt voor orkest en opgedragen aan Foron. “Ik heb met Anthony over de muziek gesproken. Het is inderdaad zo dat pianowerken wereldberoemd zijn. Aan Anthony de taak om de intieme pianomuziek te vertalen naar een orkestbezetting – best een opgave.”
“Satie bevond zich op een schakelpunt waar in de kunst het impressionisme en het expressionisme op elkaar reageerden. Zijn muziek heeft niet alleen de Franse muziek beïnvloed, maar ook het minimalisme. Het past daarom mooi in dit programma waar het wordt gevolgd door het celloconcert van De Graaff. De muziek in het programma bouwt ook op: eerst de intimiteit van Satie, dan het werk van De Graaff dat het gevoel geeft van kamermuziek.”
Het programma eindigt nog grootser met een ware tour de force voor het orkest, de Tweede symfonie van Michael Nyman. “Het is een stuk met interessante harmonische ontwikkelingen, maar voor het orkest zijn het ook heel veel noten en kleine veranderingen. Aan mij als dirigent de taak om het orkest het beste van zichzelf te laten geven, want het is echt uitdagend repertoire.”
Coronaregels
Een extra uitdaging vormen de regels om voldoende afstand te houden, niet alleen voor de samenklank, maar ook heel praktisch voor het omslaan van de bladmuziek. “Normaal gesproken zit iedereen twee-aan-twee en kan de een omslaan terwijl de ander doorspeelt. Nu kan dat niet, daar hebben we speciaal op moeten oefenen in de repetitie.”
Dat het concert nu plaatsvindt zonder publiek in de zaal, verandert voor Foron niets aan het gevoel dat hij wil overbrengen. “Ik maak muziek altijd voor het publiek. Ik denk aan een driehoek tussen de componist, de musici en het publiek. Als dirigent sta ik in het midden van die driehoek. Ik hoop dat het een verrijkende ervaring oplevert.”
Ik schreef dit interview in 2021 voor het Avondconcert / NPO Klassiek.